Sare Herritarra sarea etengabe ari da lanean gizartea bere osotasunean aktibatzeko Euskal presoei aplikatzen zaien espetxe-politika bertan behera uztea lortzeko, eta, dinamika horren barruan, egokitzat jo zuen adierazpen bat helaraztea arlo juridikoarekin lotura dute pertsona batzuei. Gaur, COVID-19aren pandemiak larriagotu duen egoerari buruzko zenbait planteamendu jasotzen dituen adierazpen hori aurkeztu nahi dizuegu.

Euskal herritar ugarik eta haien senideak bizitzen ari diren egoerak eragindako mina salatu nahi dugu. Lehenengoak, beren etxeetatik oso urrun daudelako bizitzen ari dira min hori; besteak, amaierarik gabeko bidaiak egin behar dituztelako. Honek erakusten duen krudelkeria amaierarik ez duen zigor gisa baino ezin da sentitu. Justizia eta legea betetzeko eskatu nahi dugu, gauza biak ebasten baitzaizkie egoera honetan. Urte asko eta asko egin ditugu urtarrileko manifestazio jendetsua eta SAREk antolatutako bestelako ekintzak egiten. Guztietan milaka pertsona elkartu dira, baina, hala ere, aldaketa txikiak, oso txikiak, egin dituzte estatuko erakundeek. Gaur aurkezten dugun adierazpenak bat egiten du mobilizazio sozialarekin, baita Gasteizko eta Iruñako parlamentuetan, lurraldeetako Batzar Nagusietan eta udal askotan espetxe-politikaren aldaketaren alde lortu diren gehiengoekin ere.

Iñaki Lasagabasterrek eta Amaia Goirigolzarrik jarraian aurkeztuko duten dokumentua 200 legelarik baino gehiagok babestu dute. Ideologia askotakoak eta hainbat lekutakoak dira. Estatu osoko juristak dira, ahotsa goratu nahi dutenak injustizia hau salatzeko.

Josebak esan duen bezala, ez da soilik ez dutela kontuan hartzen herritarren borondatea eta ez dituztela aintzat hartzen herritarren eskaerak, demokraziaren kontzeptuaren esanahia murriztuta, botoa ematera mugatuta.
Neurtzeko aukerarik izango bagenu, espetxe-politika honen alderdirik larriena da legez kanpokoa dela eta ez dituela errespetatzen oinarrizko eskubideak.

Eta ondo diogu: ilegaltasuna eta oinarrizko eskubideen zapalketa. Aldarrikapen demokratikoaren aurrean, eskubideak ukatzera mugatzen den jardun politiko bat dago, eta arauetan jasota ez dauden betekizunak asmatzen dituzte -eta hitz hori, asmatu, azpimarratu nahi dugu-, eskubide horiek betetzeari dagokionez.

Indarkerien biktimekiko errespetua oinarritzat hartuta, esan behar dugu horrek ez diola baimenik ematen ezein elkarteri Gobernuaren eskumeneko politika baldintzatzeko. Ildo horretan, espetxe-politikak ezin du ahaztu espetxeratuta dauden pertsonen gizatasuna.

Kezka eragiten digu instantzia batzuetatik espetxe-politikaz hitz egiten dutenean politikaz modu abstraktuan hitz egiteak, politika horren egitateak testuinguruan kokatu gabe, eta ezarritako arauak aintzat hartu gabe. Politika ezin da modu abstraktuan egin. Aipatutako arauei dagokienez, aurkezten ari garen adierazpen honetan gogoeta hauek egiten ditugu:

Politika ezin da ulertu eskubiderik gabe, eskubideei buruz hitz egin gabe, eta arlo biak bereizi behar dira. Politikak eskubideak baliatzeko aukera ematen du; horregatik jokatzen da politikoki, lortuko den arrakasta kontuan hartu gabe. Adibidez, hor dugu ingurumenaren arloko politika, merkataritzaren arlokoa, ordutegiei buruzkoa…, pandemia honetan hartu diren zenbait neurri, hainbat gaitan, edo eskoletarako araubidea, familia-jarduerena, maskaren erabilera, etab.

Politika horietaz hitz egiten denean, herritarrek dituzten eskubideak dira oinarria. Politikak eskubideak gauzatzeko tresna izan behar dira, baina, aldi berean, eskubideak dira politiken muga.
Horregatik, pandemia honetan, espetxe-politikaz hitz egiten bada, kontuan hartu behar dira espetxeratuta dauden pertsonen eskubideak; ezin dira baztertu eskubide horiek. Espetxe-politikak ezin ditu eskubide horiek ukatu, eta, praktikan, ukatzen ari dira.

SARE HERRITARRA sarearen adierazpen hau sinatzen dugunok uste dugu Administrazioak ezin duela bere kabuz erabaki kondenatuen banaketa. Konstituzioan jasotako gizarteratze-printzipioa garatuz, legeak ezarritako muga eta betebehar batzuk errespetatu behar ditu, eta askatasuna kentzeko zigorren xedea beti izan behar da gizarteratze hori. Hori horrela da, Espetxeen arloko Erregelamenduaren 3.3 artikuluan ezarritakoaren arabera, espetxeko bizimoduaren erreferentzia-esparrua askatasunean egindako bizimodua izan behar delako, helburua delarik espetxeratzearen ondorio kaltegarriak ahalik eta gehien murriztea, lotura sozialak mantentzeko aukera emanez horretarako.

Euskal presoek eta beren senideek jasaten duten urruntze-egoera honen aurrean, gogorarazi behar dugu Espetxeei buruzko Legeak 59.2 artikuluak ezartzen duela tratamenduaren helburua dela presoa zigor-legea errespetatuz bizitzeko gai den pertsona izatea, eta, horretarako, espetxean norbere burua errespetatzea eta familiarekiko erantzukizun indibiduala eta soziala ahalbidetzen duen jarduera soziala garatu behar dela. Horrenbestez, presoek beren familia-ingurunetik hurbil dauden espetxeetan egon behar dute. Hala aitortzen du Giza Eskubideen Europako Itunak ere.

Barruko eta kanpoko arau guztiek ezartzen dute presoak familia-bizitzarako eskubidea duela, eta eskubide hori baliatzeko ezinbesteko baldintza dela bere familiaren bizilekutik hurbil dagoen espetxe batean izatea destinoa.

Adierazpen honetan jaso dugun legez, Igor Gonzalez Sola presoaren heriotzak presoei aitortzen ez zaizkien beste eskubide batzuk gogorarazi dizkigu: osasunerako eskubidea, gradu-progresiorako eskubidea, beste espetxe-onura batzuez baliatzeko eskubidea, gaixotasun batzuen ondorioz baldintzapeko askatasuna lortzeko eskubidea. Bestalde, kondenak larriagotu egin dira ez direlako metatu Europako beste estatu batzuetan betetako zigorrak.

Eskubideen urraketa gehiago aipatu ahal ditugu, pandemian areagotu egin baitira, baina uste dugu esandakoa nahiko adierazgarria dela.

Gure kezka zuzenena eta premiazkoena da adierazpenean jasota sei puntuak betetzeko eskatzea:
1.- Urruntze-politika bertan behera uztea
2,- Gaixotasun larriak dituzten presoak aske uztea, beharrezkoak diren kautelazko neurriak hartuta.
3.- Pandemiari aurre egiteko, presoen oinarrizko eskubideak gehiago errespetatzen dituzten neurriak hartzea
4.- Familia-bizitzarako eskubidea ahalbidetzeko neurriak hartzeko
5.- Erregimen irekiak, kondena etxean betetzeko aukera eta baldintzapeko askatasunak azkartu eta ahalbidetzea.
6.- Presoen oinarrizko eskubideak bete eta errespetatzea.

>> [PDF] JURISTAK DEMOKRAZIAREN ALDE ESKUBIDEAK ESPETXEAN ERE BAI 2020KO URRIA

Penatuta. Oso penatuta gaude gaur hona ekarri gaituen erabakia hartu behar izanagatik. Baina eskertuta ere. Bereziki eskertuta gaude gaur hemen batu zareten guztiekin, herriz herri mendi-irteerak antolatzen aritu zareten guztiekin eta 650 tontor ekimenean parte hartzeko izena eman duzuen guzti-guztiekin. Mila esker egin duzuen lan izugarriagatik eta mila esker zuen prestutasun eta ilusioagatik. Gaurkoan, tontorren igoera bertan behera utzi behar izan dugun arren, erraz erakutsi duzue maiatzaren 8an ekimen ikusgarri eta historikoa egingo dugula. Bai horixe!

Jada ostegun eguerdian iragarri genuen moduan, gaurko eguraldi iragarpenak ikusita, parte-hartzaileek mendietan bizi zitzaketen arrisku-egoerak medio, guztion segurtasuna lehenetsiz, tontorren igoera atzeratzea erabaki genuen. Erabaki zaila izan da, esan dugun moduan, pertsona askok hilabeteetan zehar eginiko lana izugarria izan delako, batetik, eta izena eman duten pertsona eta herri kopurua ere itzela izan delako, bestetik. Baina lehentasuna guztion ongizateak izan behar duela sinetsita gaude.

Era berean, herriz herri egin den lan horrek oinarri sendoak utzi dituela ere kontziente gara eta horrek pozten gaitu. Beste behin ere, preso eta iheslariek bizi duten egoerari aterabidea eman behar zaiola adierazteko mobilizatzeko prest agertu da euskal jendartea eta horrek egiten ari garen lana norabide egokian egiten ari garela eta behar beharrezkoa dela erakusten digu. Jendarte honek konponbidearen bidea gauzatu nahi du; preso eta iheslarien etxerako bidea eta elkarbizitza eta bakerako bidea.

Hori hala, mendietara igotzeko ekimena atzeratu behar izan dugun arren, gaur eguerdirako, ehundaka dira Herriko Plazetan elkartzeko deia luzatu duten herri eta auzoak; mendi tontorretan egin behar genuen moduan, aldarri hau zabaldu eta urriaren 24an Donostian egingo den manifestaziora dei egiteko argazkiak ateratzeko. Honela, hemendik ere animatu nahi zaituztegu, lagunartean, familian, kuadrilan edo norbanako moduan mendi, tontorren bat igotzeko intentzioa zenuten guztiei, zuen artean batu eta Izan Bidea bandera, zein kamisetarekin, argazkia atera eta Sarek egun honetarako prestatuko telefono zenbakietara bidaltzera. Tontorretan irudikatu nahi genuen marea urdina herriz herri eta sarean irudika dezagun.

Norabide berean urratsak ematen jarraitzeko asmoa dugu. Bidea egiten jarraitzekoa. Eta horretarako, aurrera begira jartzen gara. Aurrera begira, aurrera egin nahi dugulako; urriaren 24ari begira; hilabete honen amaieran Donostian elkartuko baikara milaka herritar bilduko dituen manifestazio eta mosaiko erraldoian. Bertan mundu osoari zuzenduko gatzaizkio, mundu osoak jakin dezan oraindik hemen ehunka preso etxetik ehunka kilometrotara daudela; oraindik ere presoen gehiengoa lehen graduan edo zigor graduan dagoela; oraindik ere emakume presoak bakartuak jarraitzen dutela; ehun motxiladun haur inguru daudela eta preso gaixoak heriotzera arte espetxean mantentzen dituztela… Finean, oraindik orain, hau guztia ahalbidetzen duen salbuespenezko espetxe politika indarrean dela.

Horregatik; Resolution! Etxean! Lelopean: unea dela, gehiengoak aldaketa nahi dugula, egoera hau ezin dela betikotu eta elkarbizitzaren baitan aurrera egin ahal izateko, salbuespeneko espetxe politika bertan behera utzi eta presoen etxeratze-prozesua abian jartzea ezinbestekoa dela aldarrikatuko dugu.

Bidea ibiliz eta ibiliz egiten dela badakigu, eta gu aurrera urratsak emateko prest gaude. Aldapa malkartsu edo beherakada gogorrak datozela ere, aurrera eginez bidea egiten dihardugu. Tontorra zein den badakigu; etxeratzea, elkarbizitza, bakea. Segi dezagun, beraz, bidea egiten, bidea izan gaitezen.

Lehenik eta behin, eskerrak eman nahi dizkiegu ekimenean parte hartzera animatu diren guztiei, herrietan irteerak antolatzen dabiltzanei eta baita ekimenarekin bat egin duten norbanako eta kirol edota kultura mailako pertsonalitateei.

Larunbat honetan milaka lagun mobilizatuko gara 650 tontor igotzeko. Familian, lagunartean edota 400tik gora herri eta auzoetatik antolatu diren irteeren bitartez. Euskal Herriko zazpi lurraldeetako mendiak aldarriz beteko ditugu; 125 inguru Araban, 130 inguru Bizkaian, 120 inguru Gipuzkoan, 220 inguru Nafarroan eta 60 inguru iparraldean.

Mendi igoerak goizez egingo dira, tontorrera iritsi eta Izan Bidea bandera ezarriz. Herriek irteerak antolatu dituzten mendietan, igoera ostean, ekitalditxoak antolatu dira, betiere, segurtasun irizpideak errespetatuz. Tontorretan argazki eta bideoak zabaltzeko deia ere luzatu nahi dugu; Izan norbere edo taldeko sare sozialetan #650tontor , #IzanBidea eta igotako mendiaren izenaren traolak erabiliz; edota Sarek egun horretarako prestatu dituen telefono zenbakietara whatsappez argazkia edo bideoa + igo den mendiaren izena bidaliz. Telefono zenbakiak herrialdeka banatu dira, geografikoki ordena mantendu ahal izateko. Amaieran adieraziko ditugu telefono zenbakiak.

Ekimen bateratu hau, are bateratuagoa egin asmoz, Julio Soto bertsolari nafarrak Habanera doinua lagun prestatu digun bertsoa helaraziko diegu 650tontor.sare.eus web orrialdean izena eman duten guztiei, baita irteerak antolatu dituzten herrietako kideei ere: Milaka pertsonak, 650 aldiz, Euskal Herri osoan zehar batera abestu dezagun.

Dakizuen moduan ekimen hau, Izan Bidea dinamikaren baitan antolatu dugu; preso eta iheslarien etxeratze prozesua abian jarri eta elkarbizitzarako eta bakerako bidea egin asmo duen dinamika zabal honen baitan, hain zuzen ere.

Behin eta berriz esan dugu une garrantzitsu baten aurrean gaudela, batetik, Euskal Herri mailan inoizko adostasun maila handiena lortu dugulako salbuespeneko espetxe politikaren aldaketaren alde eta bestetik, bai Frantziako zein Espainiako Gobernuek aldaketa hori gauzatzearen aldeko borondatea adierazi dutelako. Ekintzei dagokionean ordea, oraindik ere, mugatuak izaten ari dira.

Guri dagokigu, borondate hori praktika bilakatzea, ez baita benetako erroko mugimendurik emango, bultzatu ezean. Preso eta iheslarien auzia konpontzeko garaia da, baita elkarbizitzaren eta bakearen alde hasitako bidea jarraitu eta gauzatzekoa ere.

Eta guk horretan jarraitu nahi dugu, helmugara iritsi arte. Horixe da tontorretara eramango dugun aldarria.

Horretarako, Izan Bidearen baitan ateratako kamiseta, musuko eta banderak soinean eramateko deia zabaldu dugu; Euskal Herri osoko muinetan, larunbat goizean zehar, marea urdin luze eta zabala irudikatu asmoz.
Amaitu aurretik mendira igoko garen kideontzat, hainbat irizpide eta gomendio emateko ere probestu nahi dugu agerraldi hau:

• Batetik, gogoratu nahi dugu, pandemia egoera batean jarraitzen dugula eta beraz, musukoa ekartzea gogoan hartu behar dugula, baita, segurtasun distantziak eta neurriak presente izatea ezinbestekoa izango dela.

• Bestetik, bereziki garrantzitsua deritzogu, natura errespetatzea eta bidea jaso bezain garbi, edo garbiago, uztea.

• Gogoratu ere eguraldiaren arabera arropa egokia hartu eta mendirako oinetako aproposak janztea, baita ura eta jatekoa eramatea.

• Norbere indarrak ere ondo neurtu. Ongi aukeratu igotzera zoazen mendia eta edozein atsekabe sentituz gero laguntza eskatu.

Eta ez ahaztu ekimen eder honen helburua, etxeratze prozesuaren alde, elkarbizitzaren alde eta bakearen alde mugimenduan den jendartea garela erakustea dela, baina baita gozatzea ere, Beraz, disfrutatu mendiaz eta zatozte larunbatean 650 tontor gurekin igotzera!

TELEFONO ZENBAKIAK:

Araba, Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoako mendiak: 678 13 74 05

Bizkaiko mendiak: 688 67 46 79

Gipuzkoako mendiak: 688 62 83 66

Nafarroako mendiak: 688 81 20 34

Euskal presoek eta haien senideek oso une zailak bizitzen jarraitzen dute; izan ere, joan den udaberriko osasun-larrialdiak eragindako inkomunikazioan izandako beldurrari, ziurgabetasunari eta hutsuneari, orain, hainbat espetxetan komunikazioak etetea gehitu zaie, Covidaren positiboak espetxe barruan daudelako.

Egoera aldatzen ari den arren, gaur egun vis a vis komunikazioak etenda daude Espainiar Estatuko hogeita hamar bat espetxetan.

Beste behin ere, urratutako oinarrizko eskubideei buruz ari gara. Urruntze-politikari eusteak eta euskal presoei salbuespenezko erregimena aplikatzeak etengabeko urraketa eragiten dute eta gainera COVID19-aren pandemiak presoen eta haien senideen egoera hori larriagotu egin du.

Vis a vis familiarrak pertsona batera edo bira mugatzean, bi edo hiru seme-alaba txiki dituzten familietako haur guztiek ezin dituzte ikusi haien guraso presoak. Sei hilabete baino gehiago daramate haur hauek haien aita edo ama, edo biak, bisitatu gabe. Espetxeetako arduradunek adingabearen alde egin beharko lukete eta ez lukete ahaztu behar familia-lotura sendotzearen garrantzia.

Oraindik vis a visak egiten uzten duten espetxe batzuetan ez dira egiten asteburuetan, astegunetan baizik, eta, beraz, asaldura larria eragiten die astez bisita bat egin ahal izateko lanegunak galdu behar dituzten senideei.

SARE eta ETXERAT-ek egoera hori salatu eta urruntze politikarekin eta horrelako egoerek dakartzaten eskubideen urraketekin amaitzeko eskatu nahi dute. Joan den astean Eusko Legebiltzarrean eta Espainiako Kongresu eta Senatuan espetxe-politika aldatzeko egindako adierazpenak positibotzat hartzen ditugu. Era berean, eskerrak eman nahi dizkiegu sindikatuei salbuespen espetxe-politikarekin amaitzeko hartutako konpromisoagatik, joan den ostiralean Bilbon adierazi zuten bezala.

Uste dugu erakunde, politika eta gizarte konpromisoaren bidea egin beharko dela, baita mobilizazioarena ere. Euskal gizarteari bakearen eta bizikidetzaren bidean parte hartzen jarraitzeko eskatzen diogu eta datorren ostiralean Euskal Herri osoan egingo diren Azken Ostiraleko mobilizazioetan, datorren urriaren 3ko #650tontor ekimenean eta beste ekimen batzuetan parte hartzeko deia egiten diogu.

Gaur hemen batzen gaituena, sekula gertatu behar ez zen gertakari lazgarria izan da. Ostiralean Igor Gonzalez Sola Euskal presoa hilik topatu zuten bere ziegan. Ozen salatu dugu heriotza hau, ozen eta saminez, Igor salbuespeneko espetxe politika krudel honek erail baitu.

Igorren heriotza, ez da bakarra, urte luzeetan indarrean dagoen salbuespen legediak badu heriotz zerrenda luzea bere baitan.

Igorrek etxean behar luke, aske eta bizirik, bere zigorraren 3/4ak beteak baitzituen. Espetxe legedi arrunta ezarri eta zegozkion eskubideak errespetatuak izan balira, Igor bizirik legoke, aske eta bizirik.

Sare Herritarrak, euskal presoen eskubideen defentsan lan egiten duten beste elkarte eta talde batzuekin batera, denbora asko darama horrelako egoerak salatzen.

2005eko martxoan espetxeratu zutenetik, Igor urruntze politika jasan behar izan duen presoetako bat da. Soto del Real, Badajoz, Valdemoro, Soria… Martutenen amaitzeko.

Urruntze politika horren biktima izateaz gain, tratamenduan zegoen preso gaixo bat ere bazen, eta hala ere, espetxean mantentzen zuten, beste behin ere, heriotzerarte.

Sarek, gaur egun inoiz baino gehiago, balioa eman nahi die Gasteiz eta Iruñeko Parlamentuetan, Batzar Nagusietan eta hainbat eta hainbat udaletan lortu diren indar politiko gehienen arteko akordioei, bai eta euskal sindikalismoaren ahobatezkotasunari ere, egungo espetxe-politikaren erreforma sakon baten alde. Baina era berean, instituzioetan euren babesa adierazi dutenei egoera hau behin betikoz amaitzeko konpromisoan urrats bat gehiago emateko eskatu nahi diegu. Egoera hau ezin da errepikatu eta guztion ardura da.

Horregatik, eta Euskal Herrian dagoen gehiengo sozial eta politikoa kontuan hartuta, helburu honen alde, honako hau eskatzen dugu:
A) urruntze-politikaren amaiera, eta EHko kartzeletara eraman zituen
hala eskatzen duten preso guztiak.
B) Gaixotasun larriak dituzten presoen askatasuna, haien gaixotasun
larriengatik arreta jaso dezaten, espetxeko harresietatik kanpo.
C) graduen progresioa aplikatzea, gainerako presoei bezala.

Egoera honek amaitu behar du. Salbuespen politika bertan behera geratu behar da. Ezohiko legedia honek gorrotoa eta mendekua baino ez ditu oinarrian. Onartezina da eta ozen eta garbi esan beharra dago. Igorrek etxean, libre eta bizirik behar luke.