Sareren 4. urteurrena betetzear den honetan, une aproposa da hausnarketa egiteko, jendarteari eskerrak eman eta helburu berriak definitzeko.

Sare Herritarrak agerraldia egin du gaur Gasteizko bere egoitzan, martxoaren 24an Ibaetako Barriola Aretoan (Donostia) egingo duen urteroko Batzar Orokorraren berri eman eta lehen graduaren baitan euskal presoei ezartzen zaizkien salbuespen neurriek hauengan duten muturreko eraginaren inguruan hitz egiteko, Xabier Reyren heriotza oinarri hartuta. Sarek, martxoaren 24an hegoaldeko kidegoarekin batera egingo duen batzarrean, ikasturteko balorazioa egin eta ikasturte berrirako erronka eta dinamikak erabakiko dituena adierazi du.iza eskubideen alorrean lan egiten duten hainbat pertsona bildu ditugu gaur Estibalitzeko santutegian, eremu horrekin lotutako hainbat gairen inguruan eztabaidatzeko.

Sare Herritarrak agerraldia egin du gaur Gasteizko bere egoitzan, martxoaren 24an Ibaetako Barriola Aretoan (Donostia) egingo duen urteroko Batzar Orokorraren berri eman eta lehen graduaren baitan euskal presoei ezartzen zaizkien salbuespen neurriek hauengan duten muturreko eraginaren inguruan hitz egiteko, Xabier Reyren heriotza oinarri hartuta. Sarek, martxoaren 24an hegoaldeko kidegoarekin batera egingo duen batzarrean, ikasturteko balorazioa egin eta ikasturte berrirako erronka eta dinamikak erabakiko dituena adierazi du.

Bigarren gaiari eutsiz, Sarek presoei bigarren gradua ukatzea Estatuak harturiko erabakia salatu du, hain zuzen ere, ukazio horretan, lehen gradua mantentze eta iraunkortzea baita Xabier Rey muturreraino eraman duten urruntze politika eta isolamendua ahalbidetzen dituena.

Bego Atxa eta Joseba Azkarraga, Sareko bozeramaileak, euskal presoen %94a lehen graduan aurkitzen dela salatu nahi izan dute “kartzelara sartzen direnetik, aske geratzen diren arte, kondena bere osotasunean bete ostean” eta egoera hau, euskal presoei soilik aplikatzen zaiela azpimarratu “espetxean diren preso arrunten %1,5ari soilik dago lehen graduan, egoera hau, une baterako baino ez baita ezartzen euskal presoen kasuan ezik”.

Horrekin batera, gogorarazi nahi izan dute, Reyren heriotza lazgarriaren aurrean, ezinbestekoa dela erdigunera ekartzea egun 33 euskal presok bizi duten egoera, euren senide eta lagunengatik urrunduak izateaz gain, Xabier Rey moduan, isolamendu erregimen pean aurkitzen direlako, honek dakartzan ondorio kaltegarri guztiekin, tamalez ikusi ahal izan dugun moduan.

Azkarraga eta Atxak emakume presoen egoera berezitua ere azpimarratu nahi izan dute, egun Estatu espainiarrean preso diren 12 emakume, 12 espetxetan sakabanatuta daudela adieraziz, bakartuak, kiderik gabe.

Sare Herritarrak gogorarazi nahi izan ditu ere EPPKk azken urteetan eman dituen urratsak eta horien aurrean Estatu espainiarraren partetik jasotako erantzun eza. “Presoen kolektiboak Espetxe Zuzendaritzak ezarritako ardatzak jarraitzea erabaki izan dutenean, gradu aldaketei edota gerturatzeen inguruan eginiko eskari oro ukatu egin zaizkie ETA desegin artean kontuan izango ez direla argudiatuz. Exijentzia hauek, aldiro aldiro gehitzen doazen exijentzia hauek, Estatuaren mugimendu eza justifikatzeko aitzakia bilakatzen ari dira eta ez dute herri honek bizitako muna eta gatazka luzarazi baino egiten. Exijentzia hauek ez daude inongo legedietan jasoak, eta ezin dira Estatuaren beraren legea ez betetzeko argumentu izan. Izan ere, bere burua demokratikotzat duen Estatu batek ezin du justizia nahieran ezarri, motibazio alderdikoi edo mendekatzaileak jarraituz, eta ezin du bere legediaren gainetik igaro, gizarte zibilarekin batera, hauxe baita boterea kontrolatzeko dagoen mekanismo bakarra”.

Zentzu honetan, Sarek Europaren eta Espainiaren beraren legedia betetzeko eskatzen dio beste behin ere Gobernuari. “Xabier Reyren heriotzak zio objetiboak ditu: Kartzea sistema gizagabea baten ondorio zuzena da, pertsonaren anikilazioa bera bilatzen duen sistema batena, pertsona heriotzaraino eramaterainokoa”.

Azkarraga eta Atxak agerraldia Sarek martxoak 24ean ospatuko duen Batzar Orokorrari mentzio eginez amaitu dute, bertan egoera honekin amaitzeko proposamen zehatzak landuko dituztela ziurtatuz eta 2018. urtea guztion batasunera urtea izan behar dela aldarrikatuz, behin betikoz giza eskubideen urraketa hauekin amaitzeko.

Martxoaren 8a, emakumeen nazioarteko eguna, gainean dugun honetan, Sare Herritarrak ez du ahazturan utzi nahi preso diren emakumeek bizi duten zigor egoera bikoitua.

Izan ere, euskal presoek bizi duten eskubide urraketa horri, emakumeen kasuan, hainbat berezitasun atxikitzen zaizkio, euren egoera are lazgarriagoa egiten dutenak. Espetxe politikak ez dira sistema honen mugetatik at geratzen, are gehiago, sistema beraren erakusleiho gorena dira. Jarrera eta jokabide matxistak modu gordinenean zuzentzen dute espetxeen logika. Espetxeak gizonentzat eraikitako gune baitira, ez baita emakumea legez kanpo aritzea kontzebitzen, legez kanpo ari den emakumea “ez-emakumea” baita. Eta logika honen baitan eraikitzen da espetxearen egunekoa; espazioak, tailerrak, janzteko arauak…

Duela hilabete batzuk ezagutu genuen Granadako espetxeko emakume presoek espetxe zuzendaritzaren partetik jasaten duten jarrera matxistaren adibide garbia; emakumeak, emakume izateagatik, gizonen kasuan espetxe berean ez baita halakorik gertatzen, garbiketa lanak egitera behartuak dira, ezezkoaren aurrean isolamenduarekin zigortuz.

Emakume presoak hiru kartzela motatan sakabanatuak daude: gizonentzako kartzelen barruan egokitutako modulu txikietan, gizonezkoen makro-kartzelen barruan egokitutako kartzela txikietan edota emakumeentzako kartzeletan (egun, hiru baino ez dira emakumeentzako kartzelak). Errealitate honek baldintza gogorrei aurre egin beharra dakar, emakume bezala dituzten beharrei erantzuten ez dieten guneak direlako; ginekologorik ez izatea kartzelan, gizonentzako produktuak soilik izatea salgai (tanpoirik, konpresarik… ez), medikuarekiko bisitak izateko zailtasunak… eta guzti hau gutxi balitz, espetxe zuzendaritzetako politikak emakumea berhezitzea dute helburu, genero rolarekin lotutako tailer (josteko, sukaldean, ile-apaindegian aritzeko tailerrak) eta arauak ezarriaz. Emakumearen aurka epaiketa judiziala ez ezik, epaiketa morala egiten da eta kartzelan kondena hori bikoizten da, legez kanpoko ekintzen ondorioz ezarritako zigor judiziala eta emakume izateagatik ezarritako zigor morala.

Gaurko egunean baina, bereziki 12 emakume presok bizi duten bakartze egoera salatu nahi dugu. Beatriz Etxeberria, Ana Belen Egues, Oskarbi Jauregi, Itziar Alberdi, Josune Oña, Irantzu Gallastegi, Oihane Bakedano, Olga Comes, Ainhoa Garcia, Lola Lopez, Josune Arriaga eta Maria Lizarraga kiderik gabe daude Espainiar Estatuko 12 kartzeletan sakabanatuak. Maria Lizarragaren kasuan gainera, guztiz bakartua dagoela salatu nahi dugu, ez kiderik ez eta preso arruntik ere inguruan izan gabe, patiora ere bakarrik ateratzen dutelarik. Bete beharreko kondenaz gain, euskal presoei eransten zaizkien urruntze eta gainontzeko salbuespen neurriez gain eta emakume izateagatik ezarritako zigor moralaz gain, Mariari egun osoa bakarrik egotearen zigorra gehitzen zaio, inolako harremanik garatzeko aukerarik gabe. Egoera honek eragiten dituen gabezi sozial eta psikologikoak mendekuzko politika baten baitan baino ezin dira ulertu.

.

Agus Hernan (Foro Social) y Joseba Azkarraga (Sare) han realizado un coloquio con corresponsales de prensa extranjeros en Madrid sobre la situación en Euskal Herria y la necesidad de avanzar en pro de una resolución y paz verdaderas.

El Foro Social y Sare han participado hoy, 7 de marzo, en un coloquio con corresponsables extranjeros en el Estado español, para explicar a la comunidad internacional de la situación que se vive, hoy por hoy, en el Euskal Herria tras la declaración, hace más de seis años, del cese definitivo de la organización armada ETA, subrayando la falta de avance en temas de convivencia y resolución por parte del Gobierno español y las Autoridades Penitenciarias.

Agus Hernan (Foro Social) y Joseba Azkarraga (Sare) han transmitido la necesidad de dar pasos en el ámbito judicial y penitenciario, así como, en el ámbito de la reconciliación y la resolución en la comparecencia realizada esta mañana en la Euskal Etxea de Madrid, recordando que “este es el único conflicto armado, de base política, en Europa, en la que se sigue sin buscar una solución definitiva”.

En este sentido, han subrayado que las violencias desarrolladas en el País en las últimas décadas no podrán darse por finalizadas hasta resolver las consecuencias de las mismas. Estas consecuencias son “la existencia de un número importante de víctimas, a las que se les debe respeto y reparación, y la existencia de aproximadamente 290 presos y presas vascas, repartidos en 70 prisiones del Estado español y francés, que con la aplicación de una legalidad excepcional, ven vulnerados sus derechos”.

El portavoz de Sare, Joseba Azkarraga, ha hecho hincapié, precisamente, en esta situación excepcional que viven aún los presos y presas vascas, explicando cuales son las medidas que se les aplican y que consecuencias tienen en su día a día y en sus familiares y amigos, resaltando la gravedad de esa vulneración de los derechos más fundamentales como el derecho a la vida y a la salud que se les vulnera a los presos gravemente enfermos. Azkarraga ha recordado, que con estas medidas de excepción, el Estado español no cumple con su propia legalidad ni con la europea.

Por último, han invitado a los corresponsales que han acudido al coloquio que informen en el extranjero de esta realidad que se viven en Euskal Herria, para ayudar a avanzar en el cumplimiento de los DDHH de todas las personas y para avanzar en la resolución y en la paz.

Xabier Rey Urmeneta, Iruñeko presoa hilik agertu da Puerto IIIko espetxean, 1000kmtara urrundua eta isolatua.

Xabierrek 10 urte zeramatzan espetxean, Puerto de Santa Maria (Cádiz), bere senide eta lagunengadik 1000km-tara. Xabierren heriotza, jada luzeegia den zerrenda ilun batera gehitzen da, salbuespeneko espetxe politika krudelaren ondorioko biktimen zerrendara. Xabier Rey, euskal presoei automatikoki atxikitzen zaien urruntze politika aplikatzen zitzaion, hain zuzen ere, bere herritik 1000km-tara espetxeratuz. Baina Xabierren kasuari gainera, urruntze politika ez ezik, isolamendu politika gehitzen zaio: Xabierrek 20 ordu pasatzen zituen bere ziega barruan isolatuta, eta soilik 4 ordu patioan, beste kideekin harremantzeko aukerarekin. Isolamendu egoera honek eragin zuzena du presoaren egoera psikikoan eta animikoan, muturreko egoeretaraino eramanaz. Baldintza hauek ezin dira gorroto eta mendeku oinarri baten baitan baino ulertu, oinarrizko giza eskubideen urraketa zuzena izateaz gain Espainiako zein Europako legeak berak ere urratzen baitituzte.

Sare Herritarrak bere elkartasun sentituena eta babes osoa helarazi nahi dio Xabier Rey Urmenetaren senide eta gertukoei, eta gertaera honen aurrean sentitzen duen samina adierazi. Honekin batera, dei egin nahi diogu euskal jendarteari, ideologiak ideologia, giza eskubideen defentsan aktibo izaten jarraitzeko, halako gertaera lazgarriak berriro errepika ez daitezen eta konponbidearen zein bakearen bidean urratsak eman ditzagun. Sarek konpromisoa agertzen du, salbuespeneko espetxe politika honekin amaitu artean lan egiten jarraitzeko. Bide honetan, gizarte zibilaz gain, euskal instituzioei zein alderdi, sindikatu eta eragileei lagun izateko deia ere egiten diegu, guztioi baitagokigu egoera hau aldatu dadin urratsak ematea eta herri honetan bizitako sufrimendu egoera guztiekin amaitzea eta halako gertakariak berriro gerta ez daitezen baldintzan sortzea.

Zentzu honetan, gogoan izan behar dugu salbuespen legediak indarrean jarraitzen duen bitartean, asko direla Xabierren egoera bera bizi duten presoak eta baita larriki gaixorik egonda kartzelan jarraitzen duten presoak. Benetako Bake eta Konponbidea lortu nahi badugu salbuespenezko politika eta giza eskubideen urraketa horiekin guztiekin amaitu beharra dago.

Ilargi, Idoia Mendizabal eta Jon Gonzalez presoen alaba jaio da Valentziako Ospitalean eta Picassenteko espetxean dago amarekin.

Larunbatean Bilbon ospatutako mobilizazio arrakastatsuak argi erakutsi du herritarren zati handi batek giza eskubideen, konponbidearen eta bakearen alde urratsak emateko prest dagoela.

95.000 pertsonatik gora batu ziren larunbatean Bilbon, elkarrekin aurrera egiteko prest gaude lelopean, urteetan luzatzen ari den sufrimendu egoera honekin amaitu eta euskal presoen eskubideen defentsan urratsak emateko garaia dela adieraziz.

Egun osoan zehar luzatu zen mobilizazio jendetsuan motxiladun haurrek protagonismo berezia izan zuten, problematika hau ilunetik argira igaroz. Goizean zehar giro aparta izan zen antolatutako kultur eskaintzaz gozatuz eta arratsaldean eguraldiak lagundu ez arren, milaka eta milaka herritarrek euritakoa zabaldu eta iazko zifran gainditu dituen manifestazio erraldoiean parte hartu zuten.

Gaur, prentsaurreko honetan, elkarrekin agertu nahi izan dugu abokatutzan eta osasungintzan gabiltzanok, bat egiteko Sare herritarrak urtarrilaren 13rako Bilbon deitu duen mobilizazioarekin, beste pauso bat izango dena konponbidearen, bakearen eta elkarbizitzaren bidean.

Lanbide desberdinetan arituagatik, bat egiten dugu oinarrizko printzipio batzuetan, gizarteak aurreratu egiten dituzten horietan: bizitzaren eta pertsonen osotasun fisikoaren defentsan; gizartearen kudeaketan gizatasunak eta duintasunak duten zentzuan, eta legezkotasunaren erabileran bizitza on kolektiborako.

Printzipio horietan oinarrituta, legelariak garenok eta Justizia eta Demokrazia posible izan daitezen Giza Eskubideetan oinarritutako Zuzenbidearen alde gaudenok exijitzen dugu utz diezaiotela legea arma politiko moduan erabiltzeari preso daudenei kalte handiagoa egiteko.

Eta hori gertatzen da salbuespenezko legediarekin, dagoeneko betetako zigorrak luzatzeko edo graduak lortzea eragozteko sortua baita.

Eta hori gertatzen da, era berean, espetxe politika krudel eta gogortuarekin.

Alde batetik, espetxean eusten die larriki gaixo dauden presoei eta adinekoei, eta horrek azkar edo, are, berehala hilarazten ditu; bestetik, presoak beren ingurukoengandik urruntzen ditu, eta horrek zaildu egiten du etorkizunean berriro integratzen laguntzeko loturak sendotzea, eta, gainera, familia bera behartzen dute ehunka kilometro egitera, maiz eta urte askoan; horrela, haiek ere zigortzen dituzte, nahiz eta ez duten inolako deliturik egin.

Urruntze politika horrek ezinezko bilakatzen ditu askotan bisitak, batez ere adinekoen eta haur txikien kasuan, eta Europako Giza Eskubideen Auzitegiaren ebazpenei aurka egiten die, baina baita Espainiako legediari berari ere.

1979ko Espetxe Lege Orokorraren 1. Artikuluak, eta nagusiak, dio espetxeek helburu nagusi dutela “askatasuna kentzen duten zigorrak eta zigor neurriak ezarri dizkietenei berriz heztea eta gizarteratzea, baita atxilotuak, presoak eta zigortuak atxikitzea eta zaintzea ere. Era berean, haren esku daude preso daudentzako eta askatu dituztenentzako laguntza lanak”.

Arrazoi politikoak direla-eta atxilo hartutakoei aplikatzeko modua ikusita, egiazta daiteke justu kontrakoa dela: giltzapetzea gizarteratzeko edozein helbururen gainetik dago, eta, are, gizarteratzea eta laguntzeko helburua nabarmenki urratzen dira. Legearen inperio ezaguna agintari politiko, judizial eta espetxe arlokoen slogan antzua besterik ez da euskal presoentzat.

Printzipio horietan beretan oinarrituta, osasungintza arloko profesionalok ez dugu onartzen salbuespenean oinarritutako legediak, Giza Eskubideetatik urrun dagoenak, berekin ekar dezan osasunerako eskubidea eta osasungintzarako sarbidea presoen delituaren edo zigorraren arabera bereiztea.

Eta hori gertatzen da ez direnean kontuan hartzen gaixotasun larriek edo sendaezinek behar dituzten zaintzak espetxealdia betetzeko lekua ezartzean, eta ez direnean aske uzten muturreko egoeran daudenak espetxe kanpoan tratatu ahal izateko. Berehala hiltzeak baldintzatzen du inor aske uztea; hori gaitzesgarria da, eta ez du zerikusirik horren inguruko Europako legeekin.

Gainera, Espetxeen Lege Orokorraren beraren 3.4. Artikuluaren aurkakoa da, artikulu horrek honako hau esaten baitu: “Espetxe erakundeak preso daudenen bizia, osotasuna eta osasuna zainduko ditu”, baina ez da hala, zigorraren mende jartzen baita bizia.

ETAk indarkeria uztea erabaki zuenetik sei urte eta armagabetzetik sei hilabete pasatu diren honetan, ezin dugu ez onartu ez ulertu Espainiako eta Frantziako botere publikoek euskal presoen eskubideak nabarmenki urratzea, blokeatze jarrera etsigarri eta kezkagarriarekin. Indarkeria eta sufrimendu askoko hamarkaden ondoren, garai berri honek geroari begiratzeko beste modu bat behar du. Garai berri honek eskatzen du ekitatea eta justizia gailentzea gorrotoari eta ezinikusiari.

Legelari eta osasungintzako profesional baina batez ere euskal herritar garen heinean, eta gure seme-alabentzat gizarte hobe bat nahi dugunez, ezin dugu hain oinarrizkoa dena arrotz sentitu: Giza Eskubideak pertsona guztientzat egon behar dira indarrean. Baita, eta bereziki, preso daudenentzat ere.

Giza Eskubideak defendatzeak elkartzen gaitu, eta horien artean lehen-lehenik bizitzeko eskubidea dago, baina baita osasunerako eta bizi kalitaterako eskubideak ere. Horregatik, euskal gizarteari zuzentzen gatzaizkio -beti erakutsi duena konpromisoa eta elkartasuna lotura ideologikoen gainetik- eskatzeko joan dadila urtarrilaren 13an Bilbora, parte har dezala Sare herritarrak gizatasun arrazoiengatik eta Zuzenbide justuaren aplikazio justua exijitzeko egindako deialdian.

Gaur, Bilbon Gobernu Delegaritza aurrean Sarek elkarretaratzea egin du Ibon Iparargirreren egoera gero eta larriagoaren aurrean, bere berehalako etxeratzea eskatzeko. Sarerekin batera Etxerat, Iparra Galdu Baik eta Sindikatu guztiak (Etxalde, ENHE, ESK, STEILAS, UGT, CCOO, LAB, ELA) izan dira elkarretaratzea eta hurrengo adierazpenak egin dituzte.

Joseba Azkarraga, Sareko bozeramaileak sindikatuei euren asistentzia eta Nafarroan egindako adierazpena eskertu die. Horrez gain, Iboni epaitu zitzaionean bere askatasuna kendu zitzaiola gogorarazi du, ez bere osasun eskubidea, ez eta bere bizitzeko eskubidea. Zentzu honetan, Ibone berehala askatu behar dutela exijitu du.

Alazne Intxauspek Etxalde Nekazaritza Iraunkorraren aldeko Mugimenduaren Izenean “mezu zuzen” luzatu du, “gizarte hau aldaketaren eske” dagoela esan du, baina “alternatiba bat ezin dugu sortu pertsonen eskubideak errespetatzen ez badira eta bizia arriskua jartzen baldin bada”.

UGTko ordezkariak, Raul Arzak, Eusko Jaurlaritzak ekainean onartutako adierazpena gogorarazi du eta nabarmendu “jendartearen gehiengoak gaixo diren presoen etxeratzea” eskatu duela. Argi adierazi du “neurriak malgutasuna behar dela, herri honek jasan duen sufrimenduarekin behingoz amaitzeko urratsak eman ahal” izateko. Arzak, Gobernu espainiarrari eta Espetxe Zuzendaritzari beharrezkoak diren urratsak emateko exijitu die, gaixo diren presoak aske utzi ahal izateko.

Garbiñe Aranburu LABeko ordezkari nagusiak “preso gaixoen eta bereziki ibonen askatzea eskatu” du. “Salbuespeneko legedia eta espetxe politika ankerra daude egoera honen atzean”, “PPren gobernuak bere legea ere ez du betetzen”. Adierazi du “legalitatea interesatzen zaien moduan aldatzen” dutela eta horrek “muturreko egoeretara” eramaten dituela presoak. Gogorarazi du sei urte igaro direla ETAk borroka armatua bukatu zuenetik eta tarte horretan Espainiako Gobernuak ez duela “inolako urratik” eman “benetako bake” baten bidean. “Ez dugu presoak kartzeletan hiltzen utziko”.

ELAko ordezkariak, Leire Txakartegik, “Espainiako Gobernuak bengantza politika” aplikatzen duela aipatu du eta nabarmendu nahi izan du bart “Pariseko plenoan lortutako aho batezko onarpena urrats oso garrantzitsua” izan zela eta Espainiak eredu horri eutsi behar liokela. Horrez gain “Euskal Instituzioei babes handiagoa” emateko eskatu dute Ibonena bezalako egoeren aurrean. Legea eta eskubide zibilak bete behar direla esanaz amaitu du.

Angelita Burgoa, Ibon Iparragirreren amak, Ibonekin izan duen azken bisitan

ikusitakoaren berri eman du elkarretaratzean bildu direnei. Ibon oso ahul ikusi duela nabarmendu du, bisita bera ere luze egin zitzaiola Iboni eta adierazi ziola ohean zeramatzala azken egun eta astean, ahultasun horren ondorioz. Angelitak Ibonen egoera gero eta okerragoa dela azaldu du, egunez egun okertzen ari dela hain zuzen ere eta Ibonen askatasuna eskatu du, “Ibon ez da etxera etorriko, Ibon zuzenean ospitalera eraman beharko dugu”.